Bồ Tát và Bồ Tát Hạnh

Bồ Tát và Bồ Tát Hạnh

SHARE
Bồ Tát Hạnh
Bồ Tát Hạnh

Bồ Tát, tiếng Phạn là Bồ Đề Tát Đóa (Bodhisattva), dịch nghĩa “Giác hữu tình”, “Đạo chúng sinh”, cách dịch cũ là Cao sĩ, Đại sĩ, Vô song, Đại thánh… Từ phàm phu muốn tu hành đạt đến quả vị Phật, phải trải qua thời gian dài, quá trình tu tập gồm nhiều phương diện, toàn bộ quá trình tu tập này gọi chung là Bồ Tát hạnh.

Bồ Tát, trong sách “Thiên Dịch Danh Nghĩa tập” dẫn lời giải thích của ngài Trí Khải là “Dụng chư Phật đạo, thành tựu chúng sinh, nên gọi là Bồ Đề Tát Đóa”, còn dẫn lời giải thích của ngài Pháp Tạng lại là “Bồ Đề, là nói về sự giác ngộ; Tát Đóa, ở đây là chúng sinh. Dùng trí – trên cầu bồ đề, dùng bi – dưới cứu chúng sinh”. Ý nghĩa chính kẻ tu hành có thể cầu lấy sự giác ngộ tối cao (Phật đạo), giáo hóa chúng sinh để tương lai thành tựu quả vị Phật. Tư tưởng:”Tự lợi lợi tha”, “Phổ độ chúng sinh” này là tư tưởng vốn có của Phật giáo Đại thừa.

Mẫu mực của Bồ Tát hạnh chính là cuộc đời của đức Thích Ca Mâu Ni. Theo qui định của “Bồ Tát hạnh”, Bồ Tát dưới sự dẫn dắt của tinh thần từ bi, nhân ái, phải gánh vác việc giác ngộ cho hết thảy chúng sinh, xem đó như là để gieo trồng và tích lũy trí tuệ và công đức thành Phật của bản thân. Vô hạn tính của chúng sinh, cũng qui định tính vô hạn của Bồ Tát hạnh, thông thường quy kết thành lục độ, tức là sáu loại đường đi, bao gồm bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ.

Tu tập Bồ Tát hạnh phải trải qua nhiều giai đoạn, tức thập trụ, thập hạnh, thập hướng, thập địa, đẳng giác, diệu giác tất cả gồm 42 cấp bậc. Đẳng giác chính là Bồ Tát bằng với Phật, Diệu giác là quả vị Phật. Trong thạch động và chùa Phật ở Trung Quốc, các vị Bồ Tát chủ yếu đều là Đẳng giác Bồ Tát, phụ trợ đức Phật hoằng dương giáo pháp, thường thấy nhất có Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát, Phổ Hiền Bồ Tát đứng hai bên đức Thích Ca Mâu Ni; Quán ÂmĐại Thế Chí Bồ Tát ở hai bên đức Phật A Di Đà, ngoài ra còn Di Lặc Bồ Tát, Địa Tạng Bồ Tát…

Trong đó một số vị Bồ Tát được dân gian tín ngưỡng, trở thành đối tượng được đơn độc lễ bái như Quan Thế Âm Bồ Tát vốn là Bồ Tát thị giả của A Di Đà Phật, nhưng do tín ngưỡng dân gian đối với ngài rất sâu sắc, nên đã xuất hiện một lượng rất nhiều các vị đơn thân như Thánh Quan Âm, Thập Nhất Diện Quan Âm, Thiên Thủ Thiên Nhãn Quan Âm, Thủy Nguyệt Quan Am, Ngự Lam Quan Âm, Tông Tử Quan Âm…, trở thành đề tài có nhiều biến hóa phong phú nhất trong nghệ thuật Phật giáo.